Make your own free website on Tripod.com

Kleuren en hun invloed.

Kleuren en kunst

Home
ontwikkeling van kleuren
Gebruik en gevoelswaarde
symboliek van kleuren
Kleuren en kunst
Kleur en reclame
Kleurentherapie
Eigen ervaringen
Conclusie
Bronnen
Het logboek

kleur in kunst.

Kleur en licht

Licht en kleur hebben meer met elkaar te maken dan je zou denken. Een object heeft niet zozeer een bepaalde kleur, maar bezit de eigenschap (door het pigment, de kleurstof op het oppervlak) licht van die kleur te weerkaatsen, en de rest te absorberen. Zonder licht is het object noch de kleur ervan te zien. Voornamelijk hebben we te maken met wit licht (licht van bijvoorbeeld de zon of van witte lampen). Dit wit licht bestaat uit de zogenaamde kleuren van het spectrum: rood, oranje, geel, groen, blauw en paars. Heeft een voorwerp dus een blauwe kleur, dan houdt dat in dat het object uit wit licht alleen het blauw weerkaatst en de rest van de kleuren absorbeert.

Soorten kleuren

De kleuren waaruit alle andere kunnen worden verkregen heten de primaire kleuren. Dit zijn rood, geel en blauw. Worden de primaire kleuren twee aan twee gemengd, dan ontstaan de secundaire kleuren (oranje, paars, en groen). Oranje wordt verkregen door rood en geel te mengen, paars ontstaat uit blauw en rood en groen is een mengsel van blauw en geel. Als je de secundaire met de primaire kleuren mengt, ontstaan de tertiaire kleuren. Zo kan men oneindig doorgaan en iedere kleur verkrijgen.

De verzadiging van een kleur houdt de hoeveelheid stralingskracht of helderheid in. De primaire kleuren zijn het meest verzadigd.

We maken nog onderscheid tussen warme en koude kleuren. Koude kleuren als blauw of paars doen gevoelsmatig koud, kil en rustig aan. Warme kleuren als rood en geel geven een warm en dynamische gevoel. Ruimtelijk komt rood naar voren en wijkt blauw.

Kleurcontrasten en effecten

Wanneer kleuren naast elkaar worden geplaatst worden er grote verschillen duidelijk. Deze verschillen of contrasten hebben vaak een bepaald effect.

Kleur-tegen-kleur contrast

Dit is simpelweg het verschil van kleur. Je ziet dit contrast als je de pure kleurvlakken tegen elkaar aanzet, zonder omtreklijnen dus. Kleur-tegen-kleur contrast is het grootst tussen de primaire kleuren.

contrasten.jpg

Licht-donker contrast

Dit is het verschil tussen lichte en donkere kleuren. Zo komt geel lichter over dan bijvoorbeeld blauw. Men kan kleuren donkerder of lichter maken door het bijmengen van zwart of wit. Meng je trouwens zwart bij, dan veranderen de kleuren ook; geel met zwart wordt camouflage-groen, rood met zwart bruin, en blauw met zwart paars.

Hiermee verandert ook de verzadiging. Het verschil in verzadiging tussen kleuren heet het kwaliteitscontrast. Het licht-donker en kwaliteitscontrast worden vaak ingezet om diepte te suggereren.

Koud-warm contrast

Het verschil tussen koude en warme kleuren noemen we het koud-warm contrast. Vaak wordt dit contrast gebruikt om illusie van ruimte in een 2-dimensionaal werk te krijgen.

Kleurensystemen: de kleurencirkel

Om het complexe geheel van kleurencategorieën en kleurcontrasten weer te geven is door onder andere Johannes Itten de kleurencirkel ontwikkeld. Enkele informatie die in de kleurencirkel is verwerkt:

  1. Tussen de drie primaire kleuren zitten de drie secundaire kleuren, tussen de primaire en secundaire kleuren zitten de 6 tertiaire kleuren. Dus bijvoorbeeld van blauw naar geel: blauw, blauw-groen, groen, groen-geel en geel. De ene kleur volgt de andere heel logisch op.
  2. De warme en de koude kleuren zijn gescheiden.
  3. Tegenover elkaar staan de kleuren die samen een complementair contrast vormen.

Van Gogh en kleur.

Als voorbeeld van een kunstenaar en zijn kleurgebruik heb ik Van Gogh genomen. Deze kunstenaar van Nederlandse bodem leek mij een ideaal persoon om als voorbeeld te dienen.
Iedereen kent het dramatische levensverhaal van Van Gogh: de kunstenaar die onder zware, armoedige omstandigheden leefde. Een miskende artiest die in een opwelling zijn oor afsneed en uiteindelijk zelfmoord pleegde. Een verhaal dat volgens Van Uitert mythologische vormen heeft aangenomen. “Het levensverhaal van Vincent van Gogh is een eigen leven gaan leiden. Een geschiedenis die past bij het idee van het prototype kunstenaar: geniaal en gek.”

Mythe
De mythe is volgens Van Uitert ontstaan doordat de brieven van Van Gogh goed zijn gedocumenteerd. “Door de vele goed bewaarde egodocumenten weten we wat er in zijn hoofd omging.” Volgens Van Uitert ziet de toeschouwer eerst het verhaal, dan pas de kunst. “Mensen projecteren het verhaal op zijn schilderijen. De dynamiek van de kwast, het ruige en het felle. We denken in zijn stijl de getalenteerde maniak te herkennen. Maar wie goed kijkt, ziet dat zijn werk met veel precisie is gemaakt. Dit is geen dwaas die met verf gooit om zich te uiten. Iedere streep is er even aandachtig opgezet.”

De mythevorming is al vroeg in gang gezet. Jo, de vrouw van Vincents broer Theo, heeft volgens Van Uitert kort na van Goghs dood in 1890 een (onbedoelde) meesterzet gedaan door het schilderij ‘Korenveld met kraaien’ als zijn laatste werk te bestempelen. “Een toeschouwer herkent direct de dramatische zelfdoding in dit schilderij; donkere, dreigende wolken boven een geel veld met kraaien. Alsof de toeschouwer kan zien dat Van Goghs einde nabij was. Alleen is dit niet zijn laatste werk.”

Aansprekende kleuren
Maar niet alleen het verhaal heeft ervoor gezorgd dat Van Gogh zo goed verkoopt. De thematiek van de werken en vooral de felle kleuren staan vrolijk op ieder kopje of placemat.
De zonnebloemen, de blauwe irissen, de slaapkamer en het korenveld met kraaien verkopen het beste. “Vooral de zeer kleurrijke werken zijn populair. Het donkere werk, dat hij voornamelijk in zijn beginperiode maakte, verkoopt veel minder goed”, aldus Ceciel de Bie, stafmedewerker van de museumwinkel in het Van Goghmuseum.

Dat gekleurde schilderijen commercieel succesvoller zijn, had Van Gogh zelf ook bedacht. In een van zijn brieven schrijft hij: Evenwel, ik heb vertrouwen in kleur. Zelfs wat de prijs aangaat, het publiek zal er op den duur voor betalen. “Het was een bewuste keuze van Van Gogh zich op kleuren te richten”, aldus Van Uitert. “Kleur spreekt de leken aan. Dat zie je al bij kinderen. De schilderijen zijn werkelijk een plezier voor het oog en daarbij is de thematiek eenvoudig; bloemen, stoelen, een landschap.”

gogh_talen.jpg

Recordbedragen
Het zijn ook de kleurige werken die voor grof geld onder de hamer gaan. De donkere werken uit zij beginperiode worden voor beduidend lagere prijzen verkocht. Een van de zonnebloemschilderijen kwam jaren geleden in het nieuws omdat een Japans bedrijf er een recordbedrag voor had neergeteld. Recentelijk verkocht het veilinghuis Sotheby’s de blauwe irissen van Van Gogh voor ruim 50 miljoen Euro. “De absurd hoge prijzen zijn ook het gevolg van schaarste”, meent Van Uitert. De meeste werken van Van Gogh zijn museumbezit en komen nooit meer op de markt. Dus dat ene schilderij is extra gewild.”

Schilderij verklaringen.

Verklaring van Schilderijen van Van Gogh door middel van zijn eigen brieven zijn te vinden op: http://www.cultuurnetwerk.org/bronnenbundels/1998/1998_46.htm

Arlan Schenkeveld*Judith Overkempe*Esmée Hulzebos
H5A